Jane Goodall herdefinieerde dieren als iemand, niet als iets.

De wereldberoemde primatologe dr. Jane Goodall wijdde haar leven aan het vergroten van het bewustzijn over het lot van chimpansees en andere dieren – zowel in het wild als in gevangenschap – en ontkrachtte onderweg talloze mythes en vooroordelen over dieren. In 1960 schokte Goodall de wereld door het gebruik van werktuigen bij chimpansees te documenteren – een vaardigheid die tot dan toe als uitsluitend menselijk werd beschouwd. Haar mentor, dr. Louis Leakey, merkte toen beroemd op: “Nu moeten we de definitie van werktuig veranderen, de definitie van mens herzien, of de chimpansee als mens accepteren.”

Goodall was een van de eerste wetenschappers die de campagnes van PETA-entiteiten steunde, al in 1986, toen PETA de wreedheden onthulde die buiten het publieke oog plaatsvonden bij SEMA, een laboratorium in Maryland waar honderden chimpansees opgesloten zaten in krappe, kale kamers zonder ramen in een kelder. Na PETA’s onthulling bezocht Goodall de faciliteit persoonlijk en noemde het “de ergste ervaring van mijn leven”. Daarna werd ze een uitgesproken criticus van dierproeven. SEMA, later hernoemd tot BIOQUAL, stopte uiteindelijk met experimenten op chimpansees.

Sommige van PETA’s belangrijkste overwinningen waren mede dankzij Goodalls hulp mogelijk. Onlangs riep Jane Goodall publiekelijk op tot sluiting van het Oregon National Primate Research Center, ter ondersteuning van PETA’s actieve campagne.

Ze ondertekende ook een brief waarin werd opgeroepen tot sluiting van Margaret Livingstone’s laboratorium aan Harvard, waar op babyaapjes werd geëxperimenteerd. Dat laboratorium is inmiddels gesloten.

In januari van dit jaar ondertekende ze PETA’s juridische petitie aan de US Fish & Wildlife Service, waarin werd aangedrongen om langstaartmakaken – die met tienduizenden per jaar naar Amerikaanse laboratoria worden verscheept – op te nemen op de Amerikaanse lijst van bedreigde diersoorten.

Toen ze zich samen met andere wetenschappers, beroemdheden en overheidsfunctionarissen tot de National Institutes of Health (NIH) wendde om hun barbaarse psychologische experimenten op babyaapjes te veroordelen, stopte het instituut de proeven – die al decennia duurden. Ze had vergelijkbaar succes toen ze opriep om te stoppen met experimenteren op chimpansees – onze nauwste levende verwanten – en om de overgebleven dieren in overheidslaboratoria over te plaatsen naar opvangcentra. Kort daarna kondigde het NIH aan dat het precies dat zou doen.

Goodall riep ook de Europese Unie op om het gebruik van dieren in experimenten volledig te beëindigen, en stelde voor dat een Nobelprijs zou moeten worden toegekend voor wetenschappelijke doorbraken die “nieuwe test- en experimenteermethoden gebruiken waarbij geen levende, voelende wezens betrokken zijn.” Ze voegde daaraan toe: “We moeten erkennen dat wat we dieren aandoen – zeker vanuit hun perspectief, maar waarschijnlijk ook vanuit het onze – moreel verkeerd en onaanvaardbaar is.”

Ze bekritiseerde Air France – de laatste grote passagiersluchtvaartmaatschappij die nog steeds apen vervoerde voor dodelijke experimenten – en riep het bedrijf op om te stoppen met deze “wrede handel.”

Ook richtte ze zich tot UPS nadat een Amerikaanse jager Cecil, een beroemde leeuw in Zuid-Afrika, had gedood, en spoorde ze het bedrijf aan om te stoppen met het vervoeren van karkassen van exotische dieren die door trofeejagers waren gedood.

Goodall was ook een uitgesproken criticus van het gebruik van wilde dieren voor “entertainment.” In een brief namens PETA aan CareerBuilder – dat jarenlang chimpansees in reclames gebruikte – legde ze uit hoe het gedwongen optreden in een reclamespot van 30 seconden een jong chimpanseeleven blijvend kan beschadigen:

“Chimpansees die in de reclame- en entertainmentindustrie worden gebruikt, worden als baby’s van hun moeders gescheiden. Dat is werkelijk tragisch, want in het wild blijven jonge chimpansees minstens acht jaar bij hun moeder. Alleen babychimpansees worden gebruikt in entertainment, omdat ze op latere leeftijd – rond zes tot acht jaar – te sterk en onhandelbaar worden.”

De toenmalige president van de Filipijnen, Benigno Aquino III, ontving een persoonlijke brief van Goodall, waarin ze hem prees voor zijn bevel om het lot van Mali – de enige olifant in de dierentuin van Manilla, die zonder veterinaire zorg leed – te herzien en een mogelijke overplaatsing naar een opvangcentrum te overwegen.

Goodall riep ook het Vancouver Aquarium op om te stoppen met het fokken van beloega’s en met het uitlenen ervan aan andere aquaria. “Zij die het geluk hebben gehad om wilde dieren in hun natuurlijke omgeving te bestuderen – waar familie, gemeenschap en communicatie de basis vormen – weten wat gevangenschap met zulke soorten doet, ”schreef ze in haar brief aan de Vancouver Park Board. “Nu zowel de maatschappij als de wetenschappelijke gemeenschap reflecteren op het houden van hoogintelligente soorten zoals primaten, olifanten en walvisachtigen voor vermaak en onderzoek, vraag ik het Park Board en het aquarium om hetzelfde te doen. Het geleidelijk afbouwen van zulke programma’s is de logische volgende stap in de evolutie van het menselijk bewustzijn over onze niet-menselijke verwanten.”

Goodall sloot zich ook aan bij andere deskundigen die opriepen tot de sluiting van SeaWorld. In een interview met de Huffington Post zei ze optimistisch te zijn dat mensen steeds minder geïnteresseerd raken in het kijken naar optredende orka’s en steeds meer begrip krijgen voor hun lijden in gevangenschap. “Het is niet alleen dat orka’s echt grote, intelligente en sociale dieren zijn, waardoor gevangenschap op zich al wreed is,” zei Goodall, “maar ook omdat ze emoties hebben zoals wij.”

Niet lang daarna kondigde SeaWorld aan te stoppen met het fokken van orka’s en hun shows af te bouwen.

Een van Goodalls meest verstrekkende prestaties was haar bijdrage aan het overtuigen van de Amerikaanse Fish and Wildlife Service om de bescherming van de Endangered Species Act uit te breiden tot ook gevangen chimpansees – niet alleen wilde. Dankzij deze nieuwe regel kon PETA de erbarmelijke Mobile Zoo overtuigen om een chimpansee genaamd Joe – die bijna 20 jaar in eenzame opsluiting had gezeten – over te dragen aan het weelderige Save the Chimps-opvangcentrum in Florida. Toen hij op weg was naar zijn nieuwe thuis, bracht Jane Goodall hem een bezoek. Joe leek niet onder de indruk van zijn beroemde bezoeker. “Hij is niet geïnteresseerd,” grapte Goodall, nadat ze hem aansprak in het “Chimpansee.”

Joe was misschien niet onder de indruk van Goodall, maar de rest van de wereld was dat wel.

Deze getalenteerde wetenschapper en pleitbezorger – die paden baande voor vrouwen, dieren, kwetsbare gemeenschappen en het milieu – zal enorm gemist worden.

Ze laat een buitengewone erfenis achter, en we moedigen iedereen aan om in haar dierenrespecterende voetsporen te treden – te beginnen met het omarmen van een vegan levensstijl.

Ter ere van dr. Goodall zal PETA US een araucaria (monkey puzzle tree) planten in de Bea Arthur Dog Park-herdenkingstuin.