Een historische overwinning voor dieren: Europa komt dichter bij het beëindigen van het testen van chemische stoffen op dieren

Na jaren van onvermoeibare campagnes door dierenbeschermingsorganisaties – en de krachtige stemmen van meer dan 1,2 miljoen meelevende burgers – heeft de Europese Commissie eindelijk haar langverwachte ‘Routekaart voor het uitfaseren van dierproeven voor chemische veiligheidsbeoordelingen’ gepubliceerd.

Dit historische moment markeert de bekroning van ongekende publieke druk en voortdurende wetenschappelijke betrokkenheid. Het geeft een duidelijke verschuiving aan richting een toekomst waarin veiligheidsbeslissingen gebaseerd zijn op moderne, mensrelevante beoordelingsmethoden in plaats van wrede testen op dieren.

Centraal in deze prestatie staat het Europees Burgerinitiatief (EBI) “Voor cosmetica zonder dierenleed – Maak een einde aan dierproeven in Europa”, dat een duidelijke boodschap uitzond: mensen in heel Europa willen niet dat dieren lijden en sterven in laboratoria.

Van campagne naar beleid

Vanaf het begin speelde PETA een rol in het vormgeven, lanceren en vooruithelpen van het EBI. Samen met Cruelty Free Europe, Eurogroup for Animals, de European Coalition to End Animal Experiments en Humane World for Animals (voorheen Humane Society International) hielpen we een coalitie op te bouwen die NGO’s, beleidsmakers, wetenschappers en grote wereldwijde merken, waaronder Dove en The Body Shop, samenbracht voor dieren.

Nu betaalt die gezamenlijke inspanning zich uit.

PETA’s bijdrage stopte niet nadat de handtekeningen voor het EBI waren geteld. Wetenschappers van PETA en PETA‑entiteiten waren vanaf het begin nauw betrokken bij het vormgeven van de EU‑routekaart. Wetenschappers van PETA‑entiteiten maakten deel uit van deskundigengroepen, hielpen bij het organiseren en presenteren van de workshops die de routekaart informeerden, en leidden discussies met belangrijke belanghebbenden.

Deze voortdurende betrokkenheid heeft geholpen ervoor te zorgen dat de routekaart de noodzaak weerspiegelt om dierproeven te beëindigen.

Wat staat er in de routekaart

Een duidelijk einddoel — eindelijk. Voor het eerst heeft de Europese Commissie zich gecommitteerd aan het uitfaseren van dierproeven voor de veiligheidsbeoordeling van chemische stoffen in de hele EU — een langverwachte verschuiving naar geavanceerde, relevante en betrouwbare wetenschap.

Echte verandering is op korte termijn mogelijk. Sommige dierproeven kunnen binnen enkele jaren worden vervangen, niet pas over decennia. Zo wordt dierproeven voor acute toxiciteit aangemerkt voor vervanging tegen 2029, wat laat zien dat veelgebruikte dierproeven verouderd zijn en vervangen kunnen worden.

Aanvullende successen omvatten aanbevelingen om dierproeven achterwege te laten en bestaande diervrije beoordelingsmethoden te gebruiken die, als ze snel worden toegepast, duizenden dieren zullen sparen.

Beleid haalt eindelijk de wetenschap in. De Commissie erkent wat experts al lang zeggen: diervrije methoden zijn vaak sneller, goedkoper en relevanter voor de menselijke gezondheid dan dierproeven.

Een brede, gestructureerde route voor verandering. Met meer dan 30 gerichte acties in meerdere sectoren schetst de routekaart een pad om diervrije methoden uit te breiden en te valideren en om een nieuw regelgevend systeem te ontwikkelen dat humane, relevante beoordelingsmethoden gebruikt. Een nieuw 3‑stappen‑systeem om regelgevende behoeften te identificeren kan helpen ervoor te zorgen dat middelen worden gericht op diervrije methoden die door toezichthouders zullen worden geaccepteerd.

Investering en samenwerking liggen op tafel. De EU is van plan innovatie te financieren, waaronder AI‑gestuurde benaderingen, “safe spaces” te creëren voor innovatie en regelgevende dialoog, en belanghebbenden, waaronder NGO’s, te betrekken bij besluitvorming. De opname van NGO’s in het Roadmap Steering Team creëert een echte kans voor betekenisvolle betrokkenheid wanneer het plan van papier naar praktijk gaat.

Meer transparantie. Nieuwe monitoringtools, indicatoren en een openbaar dashboard kunnen vooruitgang eindelijk zichtbaar en controleerbaar maken. Zo kan de catalogus van transitie‑initiatieven, gehost door het Joint Research Centre van de EU, een krachtig instrument worden om wereldwijde inspanningen om dierproeven te vervangen in kaart te brengen en te coördineren, en om te laten zien wat werkt.

Sterkere erkenning van publieke vraag. De routekaart koppelt de transitie aan democratische participatie en publieke verwachtingen, en erkent de rol van de stem van burgers in het aanjagen van verandering.

Wat ontbreekt er?

Belangrijke gebieden van diergebruik zijn uitgesloten. De routekaart omvat niet het gebruik van dieren in humane en veterinaire geneesmiddelen, zoals werkzaamheidstesten of het testen van biologische producten zoals vaccins en gentherapieën. Het beëindigen van dierproeven voor diergeneesmiddelen valt ook buiten de scope.

Geen stevige toezegging om de wet te wijzigen. De Commissie erkent dat juridische hervorming nodig is, maar biedt geen duidelijke tijdlijn of garantie, behalve beperkte herzieningen die slechts enkele testvereisten aanpakken. Zonder bindende veranderingen zullen dierproeven standaard blijven doorgaan.

Dierproeven eindigen voorlopig niet. Zelfs onder deze routekaart zullen dierproeven doorgaan waar toezichthouders zeggen dat diervrije methoden nog niet “acceptabel” zijn, wat betekent dat dieren nog steeds vergiftigd, dwanggevoederd en gedood zullen worden terwijl het regelgevingssysteem en diepgewortelde overtuigingen langzaam veranderen.

Financieringstekorten kunnen de vooruitgang vertragen. Het gebrek aan financiering voor validatie en regelgevende acceptatie is een bekende barrière, en de routekaart pakt dit niet aan. Zonder serieuze investeringen en een discussie over wie de kosten draagt, zal verandering traag verlopen.

Wat de routekaart betekent voor dieren – en voor de wetenschap

De routekaart markeert onvermijdelijk het begin van het einde voor enkele van de wreedste routinematige procedures die in Europese laboratoria worden uitgevoerd. Elk jaar worden vissen vergiftigd in dodelijke toxiciteitstests, worden zwangere konijnen via buisjes chemische stoffen dwanggevoederd, en worden ratten urenlang vastgezet in kleine inhalatiekamers — allemaal in naam van veiligheidstesten die vaak geen zinvolle bescherming bieden voor mens en milieu.

De routekaart is een cruciale kans om deze gruwelijke praktijken eindelijk te vervangen door diervrije benaderingen die niet afhankelijk zijn van afschuwelijk lijden.

Publicatie is slechts het begin

Alle verantwoordelijke instanties – waaronder het Europees Agentschap voor Chemische Stoffen, het Europees Geneesmiddelenbureau, de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid, diensten van de Commissie en de lidstaten – moeten nu snel en resoluut handelen. Dit is bijzonder urgent nu de EU belangrijke regelgeving over chemicaliën, geneesmiddelen, biociden en cosmetica herbekijkt.

Wetenschappers van PETA-entiteiten staan klaar om te helpen, met wetenschappelijke expertise, technische oplossingen en een duidelijke inzet om echte verandering voor dieren te realiseren.

Dit moment behoort toe aan de dieren – en aan de mensen die voor hen opkwamen. Samen hebben we laten zien dat de kracht van burgers werkt. Nu moeten we ervoor zorgen dat deze historische routekaart de diervrije toekomst oplevert die de dieren van Europa verdienen.

Kom in actie voor dieren die in experimenten worden gebruikt

Help apen die in kleine kooien worden opgesloten, in hun schedel worden geboord en door vochtrestrictie worden gedwongen mee te werken in nutteloze experimenten.

Help PETA een einde te maken aan experimenten op apen!

Help het EU-verbod op dierproeven voor cosmetica te redden!